Witaminy

Są to związki organiczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i zachowania zdrowia. Nie dostarczają energii ani nie są materiałem budulcowym, ale są konieczne dla przebiegu wielu ważnych procesów biochemicznych zachodzących w organizmie. Z tego względu muszą być dostarczane z pożywieniem. Niedobór witamin w organizmie nazywamy awitaminozą, a ich brak prowadzący do rozwoju wielu schorzeń- hipowitaminozą. Nadmierne spożywanie lub przedawkowanie niektórych witamin jest także szkodliwe i może być przyczyną wystąpienia zaburzeń zwanych hiperwitaminozą.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach to A, D, E, K. Są one magazynowane w różnych tkankach (głównie w wątrobie), nie muszą być spożywane w zalecanej ilości codziennie, a do ich prawidłowego wchłaniania w przewodzie pokarmowym konieczna jest obecność tłuszczów w diecie. Witaminy rozpuszczalne w wodzie to B1, B2, B6, B12, C, PP, biotyna, kwas foliowy, kwas pantotenowy. Nie kumulują się one w organizmie. Ich nadmiar jest wydalany z moczem i dlatego muszą być codziennie dostarczane z pożywieniem.

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego wzrostu organizmu, podziału i różnicowania komórek i ich prawidłowej struktury, prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku,  nabłonka skóry i błon śluzowych. Wzmacnia układ immunologiczny. Bierze udział w przemianach lipidów, hormonów- zwłaszcza tarczycy. Β-karoteny to przeciwutleniacze chroniące organizm przed wczesnym starzeniem się i chorobami układu krążenia oraz nowotworami.

Witaminę A znajdziemy w produktach pochodzenia zwierzęcego- tran, wątroba, pełnotłuste mleko, masło, śmietana, sery, żółtko jaja. W karotenoidy obfitują warzywa i owoce w żółtej, pomarańczowej i zielonej barwie takie jak : marchew, dynia, szpinak, papryka czerwona, żółta, sałata, pomidory, morele, brzoskwinia, wiśnie oraz pomarańcze.

Skutki zdrowotne niedoboru witaminy A- suchość i zgrubienie spojówek, suchość rogówki, zapalenie brzegów powiek, co powoduje niedowidzenie o zmierzchu, tzw. kurzą ślepotę., nadmierne rogowacenie skóry, jej suchość i łuszczenie się, wysychanie nabłonka błon śluzowych przewodu pokarmowego, oddechowego i moczowo-płciowego. Wpływa na obniżenie odporności organizmu. U dzieci może dojść do zahamowania wzrostu i rozwoju zębów.

Skutki zdrowotne nadmiaru witaminy A

Hiperwitaminoza A powstaje wyłącznie w następstwie spożywania nadmiernych ilości retinolu w postaci suplementów lub preparatów farmaceutycznych. Objawy nadmiaru witaminy- zwiększona pobudliwość, bóle głowy, torsje, zmiany skórne, łysienie, powiększenie wątroby, zmiany w strukturze kości.

W następnym poście omówimy witaminę D!