Woda – znaczenie dla organizmu człowieka

Woda to bezbarwna, pozbawiona smaku, bezwonna ciecz która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania każdego organizmu. Ma największy udział w składzie ciała człowieka. Jest niezbędna do utrzymania homeostazy komórek. Jest głównym składnikiem wszystkich tkanek i cieczy organizmu – może stanowić od 46-75 % masy ciała. W klimacie umiarkowanym człowiek dorosły bez wody przeżyje tylko 7-10 dni, bez pokarmu około 1 miesiąca. Zawartość wody w organizmie zależy od wieku, płci oraz budowy ciała. U noworodka stanowi 75-80% masy ciała, u osób dorosłych ok. 54-60%, u osób starszych ok.  46-54%.

Rola wody w organizmie

– jako składnik wszystkich komórek i płynów ustrojowych odgrywa rolę materiału budulcowego,

– służy jako rozpuszczalnik dla wielu substancji,

– niezbędna w procesach wchłaniania,

– umożliwia formowanie kęsów oraz przesuwanie treści pokarmowej,

– bierze udział w wydalaniu produktów przemiany materii przez nerki,

– jest składnikiem mazi i śluzu co umożliwia ruchliwość stawów,

– reguluje ciepłotę organizmu,

-spełnia funkcję zabezpieczającą i zwilżającą w przestrzeni transkomórkowej,

Źródła wody dla organizmu

– pożywienie stałe – 1l – warzywa i owoce zawierają do 90% wody, mięso ok 70% wody, chleb ok 40%.

– napoje( mleko, zupy, soki, woda mineralna, herbata)- ok. 1,5l

– woda powstała w komórkach ze spalania białek, tłuszczów i węglowodanów- 0,3l

Zapotrzebowanie na wodę zależy od wieku, masy ciała, aktywności fizycznej, temperatury otoczenia i wilgotności powietrza.

– minimalna ilość wody konieczna do funkcjonowania organizmu to 1l na dobę,

– w klimacie gorącym lub w czasie upałów należy pić co najmniej 3l wody na dobę,

– spożycie wody należy zwiększyć przy wzroście aktywności fizycznej,

– na odpowiednią podaż płynów należy zwrócić uwagę także w stanach chorobowych – gorączka, biegunka, wymioty, zaburzenia pracy nerek, cukrzyca.

Do odwodnienia organizmu dochodzi:

– przy ograniczeniu przyjmowania wody,

– przy zwiększonej jej utracie np. przy długotrwałych biegunkach, wymiotach lub w wyniku nadmiernego pocenia się ( praca w hutach, górnictwie, uprawianie sportu czy upał),

– objawy odwodnienia organizmu przy utracie wody 2-3% masy ciała to zwiększone, dręczące pragnienie, rozdrażnienie, utrata apetytu, osłabienie sił fizycznych.

– niedobór wody w organizmie wynoszący 10 % masy ciała objawia się – bólem głowy, zaburzeniami oddychania, upośledzeniem wydzielania śliny i wysychaniem jamy ustnej, zmniejszeniem ilości moczu i wydalania produktów przemiany materii, które powodują zatrucie organizmu.

Skutki nadmiaru wody w organizmie:

– obrzęk, uszkodzenie komórek, zmniejszenie ciśnienia krwi, obniżenie wskaźnika hematokrytowego krwi,

– obrzęk komórek mózgu objawia się osłabieniem, nudnościami, wymiotami, drgawkami.

Co pić i jak pić?

Wodę należy pić regularnie, małymi łyczkami i w nie za dużych ilościach, ponieważ lepiej się wchłania. Lepiej pić niewielkie ilości wody często niż dużo jednorazowo bo wtedy dobrze się wchłania a nie ulega szybkiemu wydaleniu. Picie zbyt dużych ilości płynów powoduje ich szybkie wydalanie wraz z elektrolitami przez nerki, co może prowadzić do odwodnienia. Szklanka wody wypita 20-30 minut przed posiłkiem może zmniejszyć apetyt. Nie należy pić w trakcie spożywania posiłków, ponieważ utrudnia to trawienie( zmniejsza stężenie enzymów trawiennych). Podczas upałów należy zwiększyć ilość wypijanych płynów. Pragnienie najlepiej gasić wodą niegazowaną nisko- lub średniozmineralizowaną, sokami owocowymi, warzywnymi lub owocowo-warzywnymi bez dodatku cukru. Woda i napoje gazowane szybciej się wchłaniają i orzeźwiają ale zawarty w nich CO2 rozciąga ściany żołądka i przedwcześnie hamuje pragnienie oraz uczucie głodu. Wody gazowane nie są zalecane dla osób mających wrzody żołądka lub dwunastnicy, zapalenie jelita grubego oraz dzieciom, kobietom karmiącym, ponieważ CO2 drażni błonę śluzową, wywołuje uczucie rozpychania i zmniejsza apetyt.